Mahmut Bayraktar
Cezayir’de iki cereyan vardır. Biri batıya meyyal; sağcılardan, muhafazakarlardan ve sosyalizan gruptan meydana gelen cereyan mensupları. Diğeri Ben Bella’nın temsil ettiği cereyan. Ben Bella çok kuvvetli olduğu için sağcı ve muhafazakar gruplardan ses çıkmamaktadır. Ben Bella’ya karşı muhalefet Ben Hedda ve Kerim Bel Kasım gibi sosyalizan grup tarafından yürütülmektedir. Bu vaziyet Cezair’deki şartlara uygundur. Cezair nüfusunun büyük ekseriyeti köylüdür ve Ben Bella tarafından temsil edilen radikal ve nötralist sosyalist ideoloji bu azim köylü kitlesinin müstemlekeciye karşı açtığı ve muvaffakiyetle yürüttüğü istiklâl mücadele ve muharebelerinin içinde doğup gelişerek formüllendirilmiştir. Binaenaleyh Cezair’deki radikal sosyalist cereyan kuvvetini halktan almaktadır. Cezair’de halk sosyalizmin uyanık bekçisidir. Bu yüzdendir ki halkın şuurlu cereyanını temsil eden Ben Bella’ya karşı yapılacak herhangi bir muhalefetin gene az çok sosyalist bir görünüşe sahip olması lazımdır ki muvaffakiyet şansı muhtemel olsun. Bundan ötürü sağcıların muhafazakarların sinmek mecburiyetinde kaldığı Cezariyde arada bir çıkışlar Kerim Bel Kasem ve Ben Hedda tarafından yapılmaktadır. Hakikatte iki sosyalist hizip tarafından biribirlerine karşı yürütülen mücadele Cezairdeki Fransız tebalı büyük toprak sahibi monopoller ve bunlarla menfaatlerini birleştiren yerli menfaat gruplarına yaramaktadır.
Bundan da anlaşılmaktadır ki Fransızların milli kurtuluş mücadeleleri esnasında Ben Bella ve birkaç arkadaşını tevkif ettirip senelerce Paris hapishanelerinde süründürmeleri tevekkeli ve tesadüfi değildir. Fakat Ben Bella ve arkadaşlarının tevkif edilmeleri milli mücadelenin devamına engel olamamıştır. Bununla beraber Fransızlar az çok bu tevkifin semeresini görmüşlerdir. Ben Bella mevkuf olmasaydı Evyan Anlaşma’larının daha müsbet olma ihtimalleri kuvvetliydi. Ben Bella hapiste olduğu halde siyasi müarrızları tamamen kendisini görmemezlikten gelememişlerdir.
Ben Bella Bugün sayisi müarrızlarının büyük günah paylarını taşıyan Evyan Anlaşmalarına yeni bir şekil vermekle meşguldur...
Hatırlarda olduğu gibi geçenlerde Fransız hükümeti Büyük sahranın Cezair kesimine düşen kısmında bir atom bombası patlattı. Ben Bella bunu vesile ittihaz ederek sesini dünya umumi efkârına duyurmaktan geri kalmadı. Verdiği beyanatta atom bombasının patlatılmasını protesto etmekle beraber Eviyan Anlaşmaları’nın tadil zaruretini de ileri sürdü. Bu hareketiyle, dünya umumi efkârının sempatisini topladığı gibi Fas Kıralı Hasan Hazretlerinin de kati desteğini aldı. Nasır’ın tasvip ve desteğinden bahs etmeye lüzum bile yoktur. Çünkü Ben Bella Nasır’ın mağrip’teki sağ koludur.
Eviyan anlaşmalarına göre Fransız Hükümeti beş sene müddetle büyük sahranın Ceazir kesiminde otam denemeleri yapabilir. Eviyan Anlaşmalarının diğer bir maddesi ise Cezairdeki Fransız tebalı Avrupalıların menfaatleri ihlale uğradığı takdirde Fransız Hükümetinin Cezair’in iç işlerine müdahalesini derpiş etmektedir.
Bu maddenin nasıl bir Demokles Kılıcı olduğu görülmektedir. Bu statü devam ettiği takdirde Cezairde, Cezair köylüsünün tahassürle beklediği gerçek bir toprak reformunun yapılmasına imkan olmadığı görülmektedir.
Ben Bella’nın yolu çetin ve uzundur.
Dicle-Fırat
Yıl: 1, Sayı: 7
4 Nisan 1963
